Praktijkproeven maken landbouw weerbaarder tegen droogte en natte lentes

​Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant test, met de steun van de provincie Vlaams‑Brabant, ​ op het Demoplatform Wissenbos in Tienen nieuwe teelten die landbouwers kunnen helpen omgaan met extreme weersomstandigheden. Winterdeder, winterblauwmaanzaad en wintermosterd worden in de winter ingezaaid en gebruiken het vocht in de bodem optimaal, waardoor ze minder kwetsbaar zijn voor droogte of natte lentes.
​​
​
​Antwoord op weersextremen in de landbouw

De voorbije jaren kreeg de landbouw af te rekenen met sterk wisselende weersomstandigheden: extreme droogte in 2022 en 2023, gevolgd door een uitzonderlijk nat voorjaar in 2024. Dat maakt de inzaai van klassieke zomerteelten steeds moeilijker. ​
​Door sterker in te zetten op winterteelten kunnen landbouwers dat risico beperken en hun teeltsysteem beter afstemmen op het veranderende klimaat.

​Veelbelovende nieuwe winterteelten

Praktijkpunt Landbouw Vlaams-Brabant ging daarom, via het provinciaal project ‘Klimaatrobuuster en biodiverser dankzij nieuwe winterteelten’, aan de slag met nieuwe teelten, waaronder winterdeder, winterblauwmaanzaad en wintermosterd.

“Deze gewassen worden in de winter ingezaaid en gebruiken het vocht in de bodem optimaal, waardoor ze minder kwetsbaar zijn voor droogte of natte lentes. Tegelijk zorgen ze voor meer biodiversiteit, met positieve effecten op bodemleven, nuttige insecten en bestuivers”, zegt Tom Dehaene, gedeputeerde voor landbouw.

Teelten zijn aangepast aan het weer en bieden lokale economische kansen

“Dit duurzaam klimaatproject kreeg een subsidie van 74.566,50 euro”, zegt Bart Nevens, gedeputeerde voor leefmilieu. “We ondersteunen zo landbouwers die vooruitkijken en willen inspelen op de toenemende problemen bij zomerteelten door droogte en overvloedige neerslag. Nieuwe winterteelten maken onze landbouw weerbaarder tegen extreme weersomstandigheden en versterken tegelijk de biodiversiteit. Door deze teelten nu gericht te testen en te tonen, helpen we landbouwers om doordachte keuzes te maken voor hun bedrijf.”

De uitbreiding van het winterteelten‑gamma is niet alleen een klimaatmaatregel. Voor verschillende teelten liggen ook kansen voor lokale vermarkting, als alternatief voor geïmporteerde grondstoffen zoals dederolie, blauwmaanzaad of mosterdzaden. ​
​In het project wordt daarom actief gewerkt aan het versterken van de brug tussen landbouwers en lokale afnemers. De economische, ecologische en klimaatimpact van de nieuwe teelten wordt via een impactanalyse concreet in kaart gebracht.

Demoplatform Wissenbos maakt landbouw weerbaarder
​​
​De nieuwe winterteelten worden getest op het ‘Demoplatform Nieuwe Winterteelten’ in het stroomgebied Wissenbos, een onderdeel van het project ‘Weerbaar Waterlandschap’, waar provincie Vlaams-Brabant, stad Tienen, gemeente Linter en lokale organisaties samenwerken om het landschap beter bestand te maken tegen droogte en overstromingen.

Op dit praktijkgerichte proefveld zaaide Praktijkpunt Landbouw in het najaar van 2025 verschillende winterteelten op een bodem die typisch is voor de regio. ​
​Bijkomend is er op het Praktijkpunt in Herent een tweede demoplatform voor veldproeven met deze teelten.

“De opgedane kennis wordt actief gedeeld met landbouwers via een lerend netwerk en vertaald naar concreet advies op maat. Zo helpt het demoplatform landbouwers in de zoektocht naar nieuwe teelten om hun bedrijfsvoering toekomstbestendig te maken en tegelijk bij te dragen aan een veerkrachtiger landschap”, besluit Gunther Coppens, gedeputeerde voor ruimtelijke planning.