Na de kurkdroge zomer: hoe klimaatrobuust is jouw tuin?

Maatregelen zoals airco’s winnen aan populariteit om ons te wapenen tegen een veranderend klimaat. Toch vergeten we daarbij één plek die een verrassend grote rol kan spelen: onze eigen tuin. Tuinen kunnen helpen om hitte te temperen, water vast te houden en de omgeving weerbaarder te maken tegen droogte en hevige regen. Maar hoe groot is die bijdrage eigenlijk? En wat kan je zelf doen om van je tuin een klimaatrobuuste plek te maken? Dat kunnen Vlamingen nu zelf ontdekken met het doe-het zelf-pakket “Op onderzoek in eigen tuin!”, ontwikkeld door KU Leuven met steun van de provincie Vlaams-Brabant en vrij beschikbaar op MijnTuinlab.be.

​KU Leuven en de provincie Vlaams-Brabant ontwikkelden een laagdrempelig doe-het-zelfpakket voor burgerwetenschap waarmee gezinnen zelf onderzoeker worden in hun eigen tuin. Met eenvoudige materialen en praktische experimenten onderzoeken deelnemers onder meer hoe goed hun bodem water opneemt, hoe actief het bodemleven is, hoeveel zon en schaduw hun tuin krijgt en welke dieren er leven. Ze ontdekken ook welke elementen hun tuin waardevol maken voor biodiversiteit en hoe verschillende onderdelen van de tuin samen functioneren.

Het pakket bevat tien experimenten, van een eerste tuinverkenning tot het ontwerpen van een klimaatrobuustere droomtuin. De proeven zijn eenvoudig, kindvriendelijk en zo opgevat dat iedereen zelfstandig aan de slag kan.
​

Meer dan 2,5 miljoen kleine klimaatbuffers

Dat is relevanter dan het misschien lijkt. Ongeveer 12% van Vlaanderen bestaat uit private tuinen. Samen gaat het over meer dan 2,5 miljoen tuinen en ruim 1.500 km². Daarmee vormen private tuinen een groter oppervlak dan bos en beschermde natuur in Vlaanderen. Hun gezamenlijke impact kan dus aanzienlijk zijn.

Tuinen kunnen regenwater opvangen, verkoeling bieden, biodiversiteit ondersteunen en helpen om periodes van droogte beter op te vangen. Hoe een tuin wordt ingericht en beheerd, maakt daarbij een wezenlijk verschil.

De voorbije droge zomer maakt de rol van onze tuin extra tastbaar. Wie zag dat het gazon verdroogde, planten slap hingen of de bodem kurkdroog en hard werd, weet hoe sterk een tuin reageert op langdurige droogte. Het doe-het zelf-pakket ”Op onderzoek in eigen tuin!” helpt mensen om die veranderingen beter te begrijpen en zelf te ontdekken waar hun tuin sterk staat en waar nog kansen liggen. De opgedane inzichten helpen deelnemers om bewuster keuzes te maken over de inrichting en het beheer van hun tuin.

​Van ontdekken naar burgerwetenschap

De provincie Vlaams-Brabant brengt het project nu actief onder de aandacht van haar inwoners. Wie wil deelnemen, kan zich registreren via MijnTuinlab.be en krijgt toegang tot de praktische brochure met experimenten, instructies en tips. Het pakket is niet beperkt tot Vlaams-Brabant: iedereen in Vlaanderen kan ermee aan de slag.

Het project wil vooral nieuwsgierigheid aanwakkeren: niet vertellen wat er mis is met je tuin, maar mensen zelf laten meten, kijken en ontdekken. Deelnemers leren hun eigen tuin beter begrijpen en verzamelen tegelijk observaties die een waardevolle basis kunnen vormen voor toekomstig onderzoek naar de rol van tuinen in het omgaan met droogte, hitte en hevige regenval.

"Elke tuin, groot of klein, kan het verschil maken voor onze biodiversiteit”, zegt Bart Nevens, gedeputeerde voor leefmilieu. “Via dit project leren inwoners hun tuin met andere ogen bekijken. Dit initiatief vormt een mooie aanvulling op onze campagne Leve de Tuin, waarmee we inwoners inspireren om van hun tuin een groene, klimaatbestendige plek te maken."