Landense erfgoedbomen en mijmerplekken brengen streekverhalen en mentale veerkracht samen

Oude bomen zijn veel meer dan imposante landschapselementen. Ze dragen verhalen, herinneringen en gebruiken met zich mee die generaties lang het leven in de streek mee hebben vormgegeven. Met het LEADER-project "Landense erfgoedbomen: bron van verhalen en veerkracht" geven Stad Landen en Regionaal Landschap Zuid-Hageland deze levende getuigen van het verleden een nieuwe toekomst. Via een erfgoedbomenfietsroute, negen mijmerplekken, luisterfragmenten en infoborden ontdekken bezoekers hoe bomen bijdragen aan zowel onze streekidentiteit als ons mentaal welzijn.

Tijdens het project werden meer dan 100 opmerkelijke solitaire bomen, 15 bomenrijen en 12 bomengroepen geïnventariseerd. Daaruit groeide een selectie van 23 locaties die vandaag ontsloten worden via een fietsroute, digitale luisterverhalen en informatie ter plaatse. Daarnaast werden 9 rustige mijmerplekken ingericht waar bezoekers even kunnen vertragen, luisteren en reflecteren.

Opvallend was hoeveel verhalen loskwamen tijdens de gesprekken met bewoners. Vaak kregen de onderzoekers spontaan te horen: "Die grote boom stond er al van toen ik nog klein was." Wat volgde waren herinneringen aan verdwenen cafés, oude gebruiken, dorpsfeesten, familiegeschiedenissen en ontmoetingen onder de bomen. Zo blijken erfgoedbomen niet alleen deel uit te maken van het landschap, maar ook van het collectieve geheugen van de streek.

"Erfgoed zit niet alleen in gebouwen en monumenten. Ook oude bomen vertellen het verhaal van onze streek. Ze verbinden generaties met elkaar en maken zichtbaar hoe natuur, geschiedenis en gemeenschap doorheen de tijd met elkaar verweven zijn. Door deze erfgoedbomen te koesteren, bewaren we een belangrijk stuk van onze identiteit voor toekomstige generaties." zegt Bart Nevens, gedeputeerde voor erfgoed van de provincie Vlaams-Brabant.

Het project koppelt erfgoed aan welzijn. De oude bomen inspireren en doen reflecteren. Via luisterfragmenten op de mijmerplekken worden bezoekers uitgenodigd om stil te staan bij thema's zoals verbondenheid, verandering, zorg en veerkracht. De aanpak sluit aan bij recente inzichten over de positieve impact van natuurbeleving op het mentale welzijn.

"LEADER ondersteunt projecten die mensen verbinden met hun omgeving en met elkaar. Dit project doet dat precies. Het brengt erfgoed, natuur, recreatie en welzijn samen in een toegankelijk verhaal dat inwoners én bezoekers uitnodigt om hun streek op een nieuwe manier te beleven." vertelt Tom Dehaene, gedeputeerde voor LEADER van de provincie Vlaams-Brabant.

"Dit project toont hoe we vanuit LEADER innovatieve ideeën kunnen ondersteunen die vertrekken vanuit lokale sterktes. De combinatie van erfgoed, burgerparticipatie, zorg en toerisme maakt dit een inspirerend voorbeeld dat ook andere gemeenten kan inspireren." beaamt Monique Swinnen, LEADER-voorzitter.

De realisatie kwam tot stand dankzij een brede samenwerking. De erfgoedvereniging van Landen was daarbij een onmisbare partner. Het documentatiecentrum leverde historische informatie aan die de basis vormde voor de verhalen achter de geselecteerde bomen.

"Onze erfgoedbomen zijn herkenningspunten in het landschap én in het geheugen van onze inwoners. Met dit project maken we die verhalen zichtbaar voor iedereen. Tegelijk creëren we nieuwe ontmoetingsplaatsen waar mensen kunnen genieten van het groene karakter van onze gemeente." Anne Vanbrabant, schepen van Cultuur en Toerisme Stad Landen.

De negen mijmerplekken zijn een schot in de roos. Tijdens de voorbereidende gesprekken gaven inwoners aan dat ze verschillende van deze rustige groene plekjes nog niet kenden en ze als een aangename ontdekking ervaarden. Een bijzonder voorbeeld ligt in Rumsdorp, waar een buurtbewoner op eigen initiatief een groene ontmoetingsplek op privéterrein creëerde om dorpsgenoten met elkaar te verbinden.

"Oude bomen zijn levende getuigen van ons verleden. Ze helpen ons begrijpen hoe mensen vroeger leefden, werkten en samenkwamen. Tegelijk nodigen ze uit om even stil te staan in een steeds snellere wereld. Dat maakt hen bijzonder waardevol, zowel als groen erfgoed als voor ons mentaal en fysiek welzijn." vertelt Karen Meylaers, projectcoördinator houtig erfgoed, Regionaal Landschap Zuid-Hageland.

De aanpak krijgt belangstelling buiten Landen. Verschillende gemeenten volgen het project met interesse en zien mogelijkheden om het concept van erfgoedbomen en mijmerplekken in hun eigen omgeving toe te passen.

Het project kwam tot stand dankzij de samenwerking tussen Stad Landen, Regionaal Landschap Zuid-Hageland, LEADER Hageland+ met de steun van de Europese Unie, Vlaanderen en de provincie Vlaams-Brabant. Ook een dank aan Erfgoedvereniging Pepijn@Landen vzw. Het rijke documentatiecentrum vormde een belangrijke bron voor het historische onderzoek. Bovendien toont de interesse vanuit andere gemeenten dat het concept ook elders toepasbaar is.