Grimbergse basiliek krijgt oude luister terug

Vlaams minister Ben Weyts maakt ​ 1,44 miljoen euro ​ vrij voor de restauratie van de Sint-Servaasbasiliek in Grimbergen. Dat maakte de minister op 17 februari bekend tijdens een erfgoedinspectie samen met Monumentenwacht en gedeputeerde Bart Nevens in de basiliek. De restauratie focust op de modernisering van de verwarming en de restauratie van het dak, het metselwerk en het interieur. Daarna wordt de basiliek ook herschilderd. ​
​

"De basiliek van Grimbergen vertelt het hoofdstuk over de norbertijnen in het verhaal van Vlaanderen. Hun oudste nog bewoonde abdij mogen we dan ook niet verloren laten gaan”, zegt Vlaams minister Ben Weyts. “Een belangrijke partner in het onderhoud van ons erfgoed is Monumentenwacht. Ze voeren grondige inspecties uit en brengen restauratienoden in kaart. En dat doen ze ook hier in Grimbergen”.
​​
​Op het kerkplein in het centrum van Grimbergen ligt de barokke Sint-Servaasbasiliek, onderdeel van de norbertijnenabdij. De abdij werd in de 12^de eeuw gesticht door de heilige Norbertus en is vandaag de oudste nog bewoonde norbertijnenabdij in Vlaanderen. Oorlog en brand legden de abdij 3 keer in de as, maar telkens herrees ze sterker dan tevoren. De rijkversierde basiliek vormt het historische hart van de abdij en is ook bekend om de prachtige orgelconcerten die er regelmatig plaatsvinden. Net als al onze erfgoedparels heeft de basiliek regelmatig een grondige opknapbeurt nodig.
​

Nieuwe glans voor Sint-Servaasbasiliek

Vlaanderen investeert nu 1,44 miljoen euro in de Sint-Servaasbasiliek in Grimbergen. Concreet wordt de verwarming in de kerk en sacristieën gemoderniseerd en aangepast aan de laatste nieuwe technologieën. Daarnaast worden ook het dak en het metselwerk hersteld en de interieurafwerking wordt vernieuwd. En ook de houtborende insecten in het koorgestoelte worden behandeld en aangepakt. Als laatste worden er ook schilderwerken uitgevoerd zodat de kerk terug kan schitteren als tevoren. Andere kosten worden gedragen door de lokale kerkfabriek, die de basiliek ook openstelt voor het publiek.

Investeren in erfgoed via preventie en onderhoud

Monumentenwacht speelt een belangrijke rol in het onderhoud van onze erfgoedparels. Over heel Vlaanderen inspecteren ze erfgoed bij hun leden en brengen ze verslag uit over de staat van de gebouwen.
​​
​De provincie Vlaams-Brabant zet 10 gespecialiseerde monumentenwachters in die instaan voor inspecties, onderhoudsadvies en kleine (nood)reparaties. Ze maken gebruik van moderne technieken zoals klimaat- en scheurmonitoring, drone-inspecties en industriële touwtechnieken om ook moeilijk bereikbare plekken te controleren. Centraal in de werking staat het principe dat regelmatig onderhoud dure restauraties en verlies van origineel materiaal helpt voorkomen. ​
​Monumentenwacht werkt op basis van een langlopend lidmaatschap voor eigenaars en beheerders van waardevol erfgoed.

Groeiend erfgoedbestand en intensievere inspecties

Monumentenwacht Vlaams-Brabant versterkte het afgelopen jaar zijn inzet voor het behoud van waardevol erfgoed in de provincie. Het aantal te inspecteren erfgoedobjecten steeg in 2025 tot 2.143, het hoogste aantal na de provincie Antwerpen. Daarnaast werden 67 nieuwe erfgoedobjecten aangemeld door 45 nieuwe leden, wat het belang en vertrouwen in de dienstverlening onderstreept.

Momenteel telt Monumentenwacht Vlaams-Brabant 621 abonnees, gaande van particulieren (229) en religieuze besturen (175) tot lokale besturen (67) en vzw’s (57).

335 gerichte interventies in 2025

In 2025 werden 335 dienstverleningen uitgevoerd aan 293 erfgoedobjecten, waaronder:

Deze interventies leiden telkens tot een gedetailleerd rapport, inclusief aanbevelingen en een overzichtelijke planning. Waar mogelijk voeren de monumentenwachters meteen kleine herstellingen uit om verdere schade te vermijden.

“We zijn fier op dat van hier. En dat betekent ook dat we ons erfgoed goed moeten onderhouden”, zegt Vlaams minister Ben Weyts. “Dankzij de inspecties van Monumentenwacht kunnen we ingrijpen wanneer erfgoed de eerste tekenen van verval toont. Snel handelen voorkomt dure grootschalige restauraties en bespaart middelen die we vervolgens kunnen investeren in ander erfgoed. Vlaanderen ondersteunt dan ook Monumentenwacht en de 5 provincies”.

“Monumentenwacht levert heldere en bruikbare adviezen. Maar een inspectieverslag heeft pas waarde als eigenaars, lokale besturen en kerkfabrieken er ook effectief mee aan de slag gaan,” zegt Bart Nevens, gedeputeerde voor erfgoed. “Laat die aanbevelingen geen stof verzamelen, maar gebruik ze als leidraad voor doordacht onderhoud. Als provincie ondersteunen we samen met Vlaanderen deze werking structureel, omdat degelijk beheer begint bij kennis en opvolging.”

​
​Meer info: https://www.monumentenwacht.be/contact/monumentenwacht-vlaams-brabant