AI‑gestuurde robot ondersteunt bewoners en zorgverleners bij bewegingsoefeningen in woonzorgcentrum

In het project AI@WZC ontwikkelde KU Leuven, met steun van de provincie Vlaams-Brabant, een programma voor een zorgrobot die artificiële intelligentie inzet om bewoners van woonzorgcentra veilig te ondersteunen bij bewegingsoefeningen. Zorg Leuven, moveUP en In4Care Community begeleidden de toepassing van deze oplossing in de praktijk in woonzorgcentrum Edouard Remy van Zorg Leuven. Het slimme project toont dat innovatieve technologie een belangrijke rol kan spelen in een zorgaanpak waarin het menselijke aspect en de zorgrelaties toch centraal blijven staan.
​

Ouderen in woonzorgcentra bewegen vaak te weinig, terwijl beweging cruciaal is voor hun gezondheid en zelfstandigheid. ​
​In een pilootproject in woonzorgcentrum Edouard Remy van Zorg Leuven onderzochten onderzoekers of een zorgrobot, aangestuurd door artificiële intelligentie (AI), bewoners kan ondersteunen bij eenvoudige fysieke oefeningen. De resultaten tonen potentieel als aanvulling op de zorg op voorwaarde dat ze geïntegreerd worden in bestaande zorgpraktijken.
​

Bewegen met hulp van een robotische coach

In het onderzoeksproject AI@WZC ontwikkelden onderzoekers samen met bewoners en zorgverleners een robotische beweegcoach. De robot stimuleert ouderen om eenvoudige oefeningen uit te voeren, zoals herhaaldelijk rechtstaan uit een stoel en opnieuw gaan zitten. Tijdens de oefeningen analyseert de robot automatisch de bewegingen van de bewoners.

Dat gebeurt via AI op basis van beelden van één ingebouwde camera. Zonder extra sensoren te dragen, registreert het systeem wanneer, hoe vaak en hoe stabiel bewoners bewegen. Die gegevens worden nadien gebundeld in een overzichtelijk prestatierapport voor zorgverleners.
​

Getest in echte zorgcontext

De robot werd gedurende vijf weken getest in woonzorgcentrum Edouard Remy van Zorg Leuven. Zeven bewoners en drie zorgverleners namen deel aan een formatieve, kwalitatieve evaluatie. De interacties vonden plaats in echte dagelijkse omstandigheden, niet in een labo.

"We weten hoe belangrijk beweging is, zeker wanneer mensen ouder worden. Daarom is het waardevol om te onderzoeken hoe technologie bewoners kan ondersteunen om actief te blijven. Tegelijk bevestigt dit project ook iets wat we bij Zorg Leuven elke dag ervaren: goede zorg draait om mensen. Technologie kan ondersteunen bij oefeningen en opvolging, maar het verschil zit vaak in iemand die even aanmoedigt of mee op weg gaat. Samen bewegen maakt het vaak plezieriger, makkelijker om vol te houden en werkt aanstekelijk. Daar blijven we als Zorg Leuven elke dag op inzetten", zegt Bieke Verlinden, voorzitter van Zorg Leuven.

De fysieke robot – model James – is geproduceerd door ZoraBots. De onderzoekers ontwikkelden zelf de software die de interactie met bewoners mogelijk maakt, de oefeningen communiceert, bewegingen analyseert en automatisch rapporten genereert. De AI‑component werd ontwikkeld door onderzoekers van het e-Media Research Lab van KU Leuven. ​
​

Robot helpt dagelijkse sleur te doorbreken

Bewoners gaven aan dat de robot hen helpt om meer te bewegen en de dagelijkse sleur te doorbreken. Tegelijk bleek gebruiksgemak een aandachtspunt, bijvoorbeeld bij het aanraakscherm of de leesbaarheid van het scherm. Het menselijke uiterlijk van de robot wekte soms verwachtingen over conversaties, die dit prototype nog niet kon waarmaken.

Kinesitherapeuten zien vooral meerwaarde in de automatische rapporten over oefenprestaties. Die geven objectieve inzichten in de evolutie van bewoners doorheen de tijd. Volledig zelfstandig gebruik achten zij voorlopig niet realistisch: veiligheid en toezicht blijven essentieel.
​

AI als ondersteunende technologie

“In deze studie zien we dat onze AI oefenactiviteiten kan herkennen met een gemiddelde nauwkeurigheid van 88%,” zegt Vayalet Stefanova, doctoraatsonderzoekster aan KU Leuven. “We combineren die detectie met voorspellingen van gewrichtshoeken, zoals heupflexie en ‑extensie, om verschillende prestatiemaatstaven te berekenen. Dat gebeurt in de cloud nadat de oefeningen zijn afgerond. Op die manier krijgen we een niet‑invasieve manier om beweging te analyseren, zonder extra belasting voor bewoners.”

Stefanova ziet dit als een belangrijke eerste stap, met toekomstig onderzoek gericht op toepassing bij een bredere groep bewoners en in diverse zorgcontexten.

​Geen vervanging, wel een aanvulling op zorg

"De belangrijkste conclusie van het project is duidelijk: een robotische beweegcoach kan woonzorgcentra ondersteunen bij het stimuleren en opvolgen van fysieke activiteit, maar alleen als die technologie aanvullend wordt ingezet. Menselijk contact, begeleiding en bestaande zorgpraktijken blijven cruciaal voor succes", zegt Dimitri Vargemidis, postdoctoraal onderzoeker aan KU Leuven.

"Wat dit traject zo bijzonder maakte, is dat we écht samen hebben geleerd, met bewoners, zorgprofessionals en onderzoekers aan tafel. De inzichten die daaruit kwamen, kan je niet uit een rapport halen: die ontstaan pas als je mensen in hun dagelijks leven opzoekt en écht luistert. Zo bouwen we aan technologie die werkt voor de mensen die er het meest nood aan hebben", zegt Sanne Broeder, Project Manager van In4Care Community.

​Kennisregio Vlaams-Brabant

De kennisregio rond Leuven is een belangrijke motor voor innovatie en economische groei in Vlaams-Brabant, met een sterke concentratie van kennisinstellingen, onderzoekscentra en innovatieve bedrijven. ​
​De provincie Vlaams-Brabant speelt hierin een actieve en verbindende rol door samenwerkingen te stimuleren, investeringen te ondersteunen en initiatieven te versterken die innovatie en ondernemerschap bevorderen.

“Zo bulkt onze regio van kennis en talent op vlak van gezondheidszorg en -technologie”, zegt Ann Schevenels, gedeputeerde voor Slimme Regio. “Dat vertaalt zich in heel wat succesverhalen, zoals dat van deze AI-gestuurde zorgrobot. Als provincie willen we onze kennisregio ondersteunen en investeerden we 150.000 euro in dit project”.