6 sites maken van spoorwegberm Leuven‑Ottignies een ecologisch ‘groen spoor’

​Met het project ‘het Groene Spoor’ werken de stad Leuven, het Regionaal Landschap Dijleland, Infrabel, de Vrienden van de Abdij van ‘t Park, basisschool Sint-Norbertus en Ecostrades samen aan een ecologische verbinding tussen Heverleebos, de Dijlevallei en de woonkernen langs de spoorwegberm Leuven-Ottignies. Deze spoorlijn heeft heel wat potentie om niet langer als barrière, maar wel als biodiverse corridor te gaan dienen voor fauna en flora. Het project kreeg financiële steun van de provincie Vlaams-Brabant als duurzaam biodiversiteitsproject.
​

Spoorwegen als hefboom voor natuurverbinding

Ons land beschikt over een dicht spoorwegnet dat vaak als barrière werkt voor fauna en flora. ‘het Groene Spoor’ toont hoe spoorwegbermen net kansen bieden om grotere natuurgebieden met elkaar te verbinden.

"Het project richt zich op een ecologische verbinding tussen het Heverleebos, de Dijlevallei en de woonkernen langs de spoorwegberm Leuven‑Ottignies, via aangepast extensief beheer en gerichte ingrepen", zegt Bart Nevens, gedeputeerde voor leefmilieu.

“Dit project legt de potentie bloot om ons spoorwegnet uit te bouwen tot een ecologisch netwerk dat natuurgebieden met elkaar verbindt,” zegt Gunther Coppens, gedeputeerde voor ruimtelijke ordening.

​Van terreinonderzoek naar beheer op maat

Sinds 2023 werken de stad Leuven, het Regionaal Landschap Dijleland, Infrabel, de Vrienden van de Abdij van ’t Park, basisschool Sint‑Norbertus en Ecostrades samen aan ‘het Groene Spoor’. Vrijwilligers brachten eerst de aanwezige fauna en flora in kaart. Die inventarisatie vormt de basis voor duidelijke natuurdoelen en een beheer op maat per deelgebied. ​
​​
​“Samen met vrijwilligers gingen we het terrein op om soorten in kaart te brengen. Zo konden we per site scherpe natuurdoelen vastleggen,” licht Jan Verroken, coördinator van het Regionaal Landschap Dijleland, toe.

“Met 'het Groene Spoor' tonen we hoe we infrastructuur kunnen herdenken als een kans voor natuur en klimaat. Wat vroeger vaak een vergeten ruimte was, wordt zo een levendige plek voor biodiversiteit. Door spoorbermen ecologisch te beheren, bouwen we aan sterke groene verbindingen die onze stad klimaatrobuuster én leefbaarder maken voor elke Leuvenaar”, duidt Thomas Van Oppens, Leuvens schepen van klimaat en duurzaamheid.
​

Zes locaties, gerichte ingrepen

De focus ligt op 6 sites langs de spoorwegberm in Leuven: de Abdij van ’t Park, de Sint‑Norbertusschool, de voormalige scoutssite aan de Bronlaan, de Spoorwegstraat, het pleintje aan de Waversebaan‑Hertogstraat en de berm aan de Oud‑Heverleestraat. ​
​Per locatie is een extensief beheer uitgewerkt, aangevuld met kleinschalige ingrepen, zoals het verwijderen van invasieve exoten, de aanplant van voedselrijke vegetatie en het creëren van nestgelegenheid.

“Die ingrepen zijn belangrijk voor de biodiversiteit in het gebied. We hadden daarbij bijzondere aandacht voor Leuvense koesterburen zoals de eikelmuis, de gewone grootoorvleermuis en de hazelworm,” zegt Christophe Stockman, schepen van openbaar groen in Leuven. ​
​

Infrabel als structurele partner

Als infrastructuurbeheerder van het Belgische spoornet wil Infrabel mee bouwen aan een ecologisch infrastructuurnet. In Heverlee bestaan al samenwerkingen rond aangepast bermbeheer. In het kader van ‘het Groene Spoor’ engageert Infrabel zich om te onderzoeken hoe het beheer van spoorwegbermen kan worden afgestemd op dat van de projectsites, met respect voor veiligheid, technische haalbaarheid en budget. ​
​​
​“We evalueren hoe ecologisch beheer mogelijk is binnen de veiligheidscriteria van de spoorwegexploitatie,” besluit Frédéric Petit, woordvoerder van Infrabel.

​
​Blijven samenwerken
​​
​De uitgewerkte beheermaatregelen worden stapsgewijs toegepast op de zes sites langs de spoorlijn Leuven‑Ottignies. De partners blijven in de toekomst samenwerken aan monitoring en bijsturing, met ruimte voor vrijwilligers en lokale betrokkenheid.

Het project 'het Groene spoor' kadert in het strategisch project Walden, een samenwerking tussen de provincie Vlaams-Brabant, het Agentschap voor Natuur en Bos, de stad Leuven en de gemeenten Bertem, Huldenberg en Oud-Heverlee en gefinancierd wordt door het departement Omgeving.